دوره 23 (1404)
دوره 22 (1403)
دوره 21 (1402)
دوره 20 (1401)
دوره 19 (1400)
دوره 18 (1399)
دوره 17 (1398)
دوره 16 (1397)
دوره 15 (1396)
دوره 14 (1395)
دوره 13 (1394)
دوره 12 (1393)
دوره 11 (1392)
دوره 10 (1391)
دوره 9 (1390)
دوره 8 (1389)
دوره 7 (1388)
دوره 6 (1387)
دوره 5 (1386)
دوره 4 (1385)
دوره 3 (1384)
دوره 2 (1383)
دوره 1 (1381)
موضوعات = فلسفه
تعداد مقالات: 161
درنگی در تفکر وجودی شاعرانه از منظر هایدگر متأخر
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 79-100
چکیده
هایدگر در مطالعات فلسفی خود رویکرد جدیدی به تفکر میگشاید که متفاوت با تفکر متافیزیکی است و از آن با عنوان عام "تفکر وجودی"یاد میکند. آدمی در چنین تفکری، باید گشوده به روی حقیقت هستی باشد و به ندای ... بیشتر
حقّ بر مجازات کردن در فلسفه هابز: مبانی و پیامدها
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 101-126
چکیده
توجیه کیفر همواره بهعنوان یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز و بنیادین فلسفه حقوق کیفری مطرح شده است. تبیین مبانی مجازات و چگونگی حقیابی دولت در کیفردهی شهروندان، به شیوۀ دقیقی در فلسفه توماس ... بیشتر
تفسیر روانشناختی اراده معطوف به قدرت در فلسفۀ نیچه: بررسی مبانی، پیامدها و نتایج آن برای اخلاق
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 127-161
چکیده
مفهوم «ارادۀ معطوف به قدرت» در فلسفۀ نیچه جایگاهی محوری دارد، اما تفسیر آن همواره محل بحثوجدل بوده است. در میان تفاسیر گوناگون، تفسیر روانشناختی، استعاری و متافیزیکی هر یک دریچهای متفاوت بهسوی ... بیشتر
تأویل معنای بخشش بهمثابه حضور در منزلگه آنجابودگی و انکشاف توانش وجودی فهم در ساختار روایی ریکور مورد مطالعه فیلم سینمایی دوران عاشقی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 163-188
چکیده
مقالۀ حاضر با هدف تأویل و احیای معنای بخشش، به خوانش اصطلاح ریکور از «آنجابودگیِ» بخشش، میپردازد. از اینرو، با توجه به فهم هرمنوتیکی، وجود را در معنای بخشش و دادگی تأویل کرده و با بهرهگیری ... بیشتر
بررسی انتقادی یک نقد درباره سمانتیک نظام غیرتابعارزشی؛ روابط علّی، معنایی و منطقی چگونه صورتبندی و ارزیابی میشوند؟
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 189-222
چکیده
دو جمله «اگر خورشید طلوع کند، هوا روشن میشود» و «اگر باران ببارد، زمین خیس میشود» اگر در منطق کلاسیک صورتبندی شوند این نتیجه از آنها به دست میآید که «اگر خورشید طلوع کند، زمین خیس ... بیشتر
بررسی نقدهای غلامرضا فیاضی به تقریر مشهور وجود ذهنی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 223-243
چکیده
تقریر مشهور وجود ذهنی ـ که با محوریت حضور ماهیت در دو موطن ذهن و عین و انحفاظ ذات و ذاتیات مطرح شده است ـ همواره با اشکالات متعدد مواجه بوده است؛ جمهور حکما ـ اعم از مشاء، اشراق و متعالیه ـ نیز به این اشکالات ... بیشتر
تحلیل روششناختی مواجهۀ سهروردی با «خود»
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 245-263
چکیده
از حیث معرفتشناسی کشف «خود»، ماهیت «خود» و ارتباط انسان با «خود» در فلسفه اشراق جایگاه ویژه دارد. مسئلۀ اصلی در این مقاله این است که سهروردی چگونه «خود» را کشف میکند و مکانیسم ... بیشتر
اینهمانی چیست؟ نظریه ویتگنشتاین درباره گزارههای اینهمانی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 265-284
چکیده
اهمیت گزارههای اینهمانی در منطق ویتگنشتاین بیش از هرگونه گزاره دیگری اعم از بسیط یا معین است. گزارههای اینهمانی است که از طریق آن میتوانیم به عینیت و یگانگی ماهوی جهان آگاهی یقینی ... بیشتر
نقد لکان بر اخلاق کانتی از موضع سادی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 285-305
چکیده
از انتقادات رایج به نظریۀ اخلاقی کانت، توجه بیش از حد به عقل و مطلق بودگی آن در قانون اخلاقی است. به گونهای که بیتوجهی به سایر عناصر دخیل در حکم اخلاقی از جمله احساسات منجر به ناممکنی و ظهور سویه سادیستی ... بیشتر
پدیدارشناسی روح هگل و مسئلۀ شیء فینفسۀ کانتی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 307-326
چکیده
مفهوم شیء فینفسه در فلسفۀ کانت همان عاملی است که ما را از شناخت شیء چنان که در خود هست محروم میسازد و به همین خاطر برای هگل که اعتقاد داشت دانش به هیچ حدی محدود نمیشود، پذیرفتنی نبود و او برای رسیدن ... بیشتر
از ضرورت علّی فاعلی تا تعینباوری غایتشناختی در متافیزیک اپسیلن، ثتا، لامبدا و اخلاق نیکوماخوسی
دوره 22، شماره 1 ، آبان 1403، ، صفحه 327-348
چکیده
تشتت آرای موجود در مسئله اصل موجبیت، محصول یکبعدی نبودن آثار و مسیر تفکر ارسطو است. در اخلاق نزد ارسطو بهرغم وجود اصل کلی ضرورت، اما به اصل موجبیت به نحو متفاوتی از آثار منطقی، فیزیکی و متافیزیکی پرداخته ... بیشتر
نقد، ویرایش و معرفتشناسی گواهی
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 1-14
چکیده
رابطۀ مؤلف با تألیف از جهات مختلف حائز اهمیت است. بخشی از اخلاق پژوهش و نگارش که شامل بررسی انتحال یا سایهنویسی میشود، ناظر به همین موضوع است. استدلال میکنم که همسو با این ایده، ویرایش نیز ممکن است ... بیشتر
ریشهیابی نظریۀ تجرد خیال سهروردی در آثار ابنسینا
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 15-36
چکیده
از سویی شیخ اشراق با پذیرش وجود قوای گوناگون برای نفس، و اینکه خیال را به عنوان قوهای از قوای نفس می داند، دیدگاهی همسو با نظر ابنسینا پیدا کرده است. ابنسینا، تمامی قوای مربوط به نفس، غیر از قـوه ... بیشتر
جایگاه واهمه در عمل از منظر ابنسینا
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 37-60
چکیده
از منظر ابنسینا، قوه واهمه یکی از مهمترین مبادی عمل است. این قوه مبدأ ادراکی عمل است. ادراک پیشین عمل، بهکارگیری متصرفه برای تصور عمل، تحریک شوق شهوی و غضبی از طریق ادراک جزئی و تصوری نفع و ضرر، ... بیشتر
برهان زیبایی از منظر سی اس لوئیس
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 61-78
چکیده
هرچند مباحث مدوّن و مکتوب بسیاری دربارۀ زیبایی در آثار افلاطون، ارسطو، فیثاغوریان و دیگر فیلسوفان یافت می شود، اما این مباحث تقریباً از سدۀ هجدهم به اینسو، بهصورت قلمروی معرفتی مطرح شد. در میان ... بیشتر
تقسیمبندی معقولات از دیدگاه ابنسینا
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 79-102
چکیده
پس از اینکه تقسیمبندی معقولات به معقولات اولی، معقولات ثانیهی فلسفی و ثانیۀ منطقی، از سوی میرداماد ارائه شد و از سوی ملاصدرا مورد تأیید و تحکیم قرار گرفت، دیدگاه نهایی در تقسیمبندی معقولات تا امروز ... بیشتر
«متافیزیک شر»؛ تفسیر هستیشناختی از نظام آزادی
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 103-125
چکیده
رسالۀ پژوهشهای فلسفی در باب ذاتِ آزادی انسان (1809)، پژوهشی هستیشناختی دربارۀ آزادی بهمثابۀ ذات بشر است که وجه مثبت و تعیینکنندۀ شر را در ذات آزادیِ انسان تصدیق میکند. شلینگ برای تثبیت کردن امکانِ ... بیشتر
چیستی «عقل فعال» در نظریۀ عقل نزد ابنباجه
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 127-148
چکیده
«عقل فعال» در فلسفۀ ابنباجه در معرفتشناسی، اخلاق و سعادت انسان اهمیت دارد. ازاینرو مبحث «عقل فعال» از جهات مختلف مورد بحث است. «حقیقت عقل فعال» در جایگاه معرفتی و وجودی، صرفنظر ... بیشتر
سمانتیک غیر تابع ارزشی حاج حسینی
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 149-166
چکیده
مرتضی حاج حسینی در ویراست دوم کتاب خویش «طرحی نو از اصول و مبانی منطق» دو نظام تابع ارزشی و غیر تابع ارزشی معرفی کرده است که دستگاه استنتاج طبیعی آن دو و سمانتیک نظام تابع ارزشی را در مقالههای دیگری ... بیشتر
بررسیِ تأثیر دستاوردهای فلسفی حکمتِ متعالیه در اجتهاد شیعی: مطالعۀ موردیِ مسئلۀ «وحدتِ وجود»
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 167-190
چکیده
مسئلۀ اساسیِ این پژوهش بررسیِ تأثیر یا عدمِ تأثیرِ تحقیقات فلسفی در صدورِ احکامِ فقهی و هدف از آن، اثباتِ این تأثیر با مطالعۀ موردیِ مسئلۀ «وحدتِ وجود» در حکمت متعالیه است. برخی فُقها در احکامِ ... بیشتر
ملاحظاتی درباره صورت در نظریۀ ماده - صورتگرایی ابنسینا و کیت فاین
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 191-219
چکیده
بر اساس نظریه «ماده-صورتگرایی» ساختار اجسام مادی از دو جزء ماده و صورت ترکیب یافته است. «ابنسینا» و فیلسوف متافیزیک تحلیلی معاصر «کیت فاین» معتقد به ماده-صورتگرایی هستند. بر این ... بیشتر
ردپای برگسون در تفسیر هایدگر از زمان
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 221-236
چکیده
در ابتدای کتاب وجود زمان نام برگسون در کنار نام ارسطو آمده است، جایی که هایدگر سعی دارد مفهوم حیث زمانی را از زمان سنتی مورد استفاده در فلسفه تمایز دهد. حال سؤال اینجاست که پس از اشارۀ هایدگر به نام ارسطو، ... بیشتر
موقعیتهای ایزوتوپیک سرمایهداری: امکان انقلاب در فلسفۀ شیزوفرنیک دلوز-گتاری
دوره 21، شماره 2 ، اسفند 1402، ، صفحه 237-260
چکیده
در فلسفۀ شیزوفرنیک یا اُنتو-اِتیکو-اِستتیکِ دلوز-گتاری، هستی ارتباطی وثیق با زیباشناسی و اخلاق دارد؛ و این یعنی برقراری پیوندی انقلابی و بدیع میان حوزههایی که پیشتر منفک از یکدیگر دیده میشدند. ... بیشتر
صورتبندی اخلاق و تربیت خانواده در فلسفۀ منسیوس
دوره 21، شماره 1 ، شهریور 1402، ، صفحه 1-23
چکیده
چین باستان سرزمین فلسفه و حکمت عملی است که محور عمدۀ آن، خانواده، بهمثابۀ دولت کوچک و اتصالش به ساحت اجتماع است. منسیوس در فلسفهورزی به پیوستگی فرد، خانواده و حکومت معتقد است و رابطهای خطی میان آنها ... بیشتر
تقابل میان مفهوم کنشگر هانا آرنت و دازاین خودتنهاپنداشتهشدۀ هایدگری
دوره 21، شماره 1 ، شهریور 1402، ، صفحه 25-42