دوره 23 (1404)
دوره 22 (1403)
دوره 21 (1402)
دوره 20 (1401)
دوره 19 (1400)
دوره 18 (1399)
دوره 17 (1398)
دوره 16 (1397)
دوره 15 (1396)
دوره 14 (1395)
دوره 13 (1394)
دوره 12 (1393)
دوره 11 (1392)
دوره 10 (1391)
دوره 9 (1390)
دوره 8 (1389)
دوره 7 (1388)
دوره 6 (1387)
دوره 5 (1386)
دوره 4 (1385)
دوره 3 (1384)
دوره 2 (1383)
دوره 1 (1381)
موضوعات = فلسفه
تعداد مقالات: 161
آزادی چون بنیاد علت و دلیل در «متافیزیک دازین» هیدگر
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 67-85
چکیده
این مقاله تفصیل این قول هیدگر است که «آزادی بنیاد علت و دلیل است». مفهوم آزادی مفهومی کلیدی در دورهای از اندیشة هیدگر است که او خود آنرا «متافیزیک دازین» خوانده است. آزادی به نزد وی در وهلة ... بیشتر
تأویل روانشناسانۀ اندیشۀ ملاصدرا در مسئلۀ خواب و بررسی مبانی فلسفی آن
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 87-105
چکیده
مسألة رویا از جمله مسائل مورد توجه انسانها در اعصار مختلف بوده است و روانشناسان نیز تا حد زیادی دربارۀ آن به تحقیق و بررسی پرداختهاند؛ با این حال بسیاری از مسائل آن مانند ماهیت و حقیقت رویاهای صادقه ... بیشتر
چهار چالش اساسی بر سر راه استدلالهای اخلاقی؛ دیدگاه دومِسِل
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 107-123
چکیده
استدلالهای اخلاقی بالاخص با شیوه صورتبندی موجز و مبتنی بر سنت فیلسوفان تحلیلی از قرن بیستم رواج بسیار یافته است. دستمایه اصلی این مقاله بررسی چالشهای عملی بر سر راه تحقق یک استدلال اخلاقی کارآمد ... بیشتر
بررسی فلسفی دلایل علیه جرمانگاری فکر محض
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 125-144
چکیده
در حقوق کیفری این اصل، کمابیش اصلی محترم و پذیرفته است که ما نباید کسی را به خاطر فکر محضاش مجازات کنیم. فکر محض نیز اقسام احساسات، امیال، تخیلات و آرزوها، باورها و نیات و تصمیمهای اجرایینشده را در ... بیشتر
هابرماس و دیگریِ عقلانیت غربی: منطقِ دوگانه مشمول گردانیدن و از شمول خارج ساختن
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 145-165
چکیده
این مقاله نشان داده است که ادعای هابرماس در مورد همه شمولی مدرنیته، بر پایه تصور و یا برداشتی از مدرنیته قرار گرفته است که با عقلانیت غربی پیوند یافته است: «ما بیشک، ادعای همهشمولی را با درک غربی ... بیشتر
بهره مندی در فلسفۀ توماس آکوئیناس
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 167-187
چکیده
یکی از مفاهیم کلیدی که در متافیزیک توماس نقش اساسی دارد، مفهوم بهرهمندی است، که بر اساس آن، بین خالق و مخلوق ارتباط برقرار میکند. بهرهمندی پیشینهای در فلسفه افلاطون و بوئثیوس دارد و در عبارات ... بیشتر
فرجام نفوس ناقصه از دیدگاه فارابی
دوره 17، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 189-210
چکیده
آراء فارابی در باب معاد و سرنوشت نفوس انسانی پس از مرگ جزء ساختارشکنانه ترین دیدگاه ها در میان فیلسوفان مسلمان است تا جایی که حتی برخی انکار اصل معاد نوع بشر را به او نسبت می دهند اما بررسی های ما در این ... بیشتر
زیبایی و ارتباط آن با صورت در نظام فلسفی آکوئیناس
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 1-20
چکیده
در توماس زیبایی امری متافیزیکی است و با وجود پیوند دارد، از اینرو میتوان وجود را ریشه و اصل زیباییِ اشیاء تلقی کرد. صورت نیز مفهومی کلیدی در زیباییشناسیِ تومایی و اساسِ زیباییِ امور است. هر چیزی ... بیشتر
علم انسان به اشیاء خارجی از دیدگاه جان لاک و محقق لاهیجی
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 21-40
چکیده
مسألۀ شناخت و میزان معرفت انسان به اشیاء از مسائل مهم تاریخ تفکر و فلسفه است. از جـمله فلاسفهای که به مبحث شناخت و میزان معرفت بشر پرداختهاند، حکیم ملاعبدالرزاق لاهیجی (م 1072 ه.ق) و جان لاک (1704-1632 م) ... بیشتر
ساختار آزادی: سیستم یا فوگ؟
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 41-51
چکیده
اگرچه تغایر ظاهری میان آزادی و سیستم همواره در طول تاریخ اندیشه، زمینه ساز مباحث متعددی بوده است، اما این فیلسوفان ایدئالیست آلمانی بودند که برای نخستین بار، نسبت میان این دو مفهوم را به نحوی صریح ... بیشتر
بررسی تحویل اصالت و اعتباریت به صدق و عدم صدق بر واقع
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 53-67
چکیده
بر اساس تلقی رایج، در نظریۀ اصالت وجود و اعتباریت ماهیت، دو وصف اصالت و اعتباریت، به ترتیب به صدق بالذات و صدق بالعرض بر واقعیت خارجی تحویل برده میشوند و در نتیجه نه تنها تحقق ماهیت در خارج بلکه واقع ... بیشتر
شأن وجودشناختی هنر و صنعت نزد هیدگر
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 69-87
چکیده
در مقام تعریف غالبا صنعت را مجموعه ابزار و وسایلی میدانیم که توسط صنعتگر تولید شده است. همچنین است نگاهمان به هنر؛ مجموعه آثاری همچون نقاشی، شعر و غیره که هنرمند آنها را به وجود آورده است. در نگرشی ... بیشتر
نقش پدیدارشناسی روح هگل درتکوین جامعهشناسی معرفت مانهایم
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 89-103
چکیده
هگل سیر تحول روح را باتحول در آگاهی حسی، خودآگاهی، عقل،روح، دین وعلم مطلق تشریح میکند. در این مسیر آگاهی به روش دیالکتیکی دربستر تاریخ حرکت میکند. لذا معرفت امری تحولی، خود یابنده و پویا تلقی میگردد. ... بیشتر
درباره تاریخ مشهور مسئله اصالت وجود
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 105-120
چکیده
در میان معاصران، روایت تاریخی مشهوری برای مسئله اصالت وجود مفروض دانسته شده است که طبق آن نقشهای اصلی از آنِ ابنسینا، سهروردی و صدرا است و میرداماد نقش مکمل روایت را به عهده دارد: ابنسینا، در تقابل ... بیشتر
بررسی ماهیت زبان در فلسفه زبان فارابی
دوره 17، شماره 1 ، شهریور 1398، ، صفحه 121-140
چکیده
تلاش جستار حاضر آن است که رویکرد فارابی را نسبت به موضوع زبان در حیطه فلسفه زبان دریابد. در این راستا، نخستین چالش پیش رو، پرسش از چیستی ماهیت زبان است. فارابی با طرح سه معنای نطق، در پی بیان سطوح مختلف ... بیشتر
نسبت زبان و منطق در فلسفۀ هگل
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 1-22
چکیده
در این نوشتار به نسبت بین زبان و منطق در فلسفۀ هگل خواهیم پرداخت. در ابتدا بین دو وجه مهم زبان، یعنی وجه نشانهشناسانه و وجه معناشناسانه، تمایز خواهیم نهاد. خواهیم دید زبان از وجه نخست صرفا بر مبنای قواعد ... بیشتر
اصل پراگماتیکی: عالیترین مرحلة وضوح در پراگماتیسم پیرس
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 23-41
چکیده
«اصل پراگماتیکی» مبنای پراگماتیسم پیرس است. او در تأسیس این اصل تحت تأثیر دکارت و اصطلاح «وضوح» او، و کانت و معنای «پراگما» از سوی اوست. پیرس ابتدا وضوح را از منظر دکارت و لایبنیتس معنا ... بیشتر
ضرورت تعلیم فلسفه برای نیل به سعادت از دیدگاه محمّدبنزکریای رازی
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 43-62
چکیده
اگرچه از بین رفتن اکثر آثار محمد بن زکریای رازی بررسی اندیشههای وی را دشوار نموده، اما مطالعه آثار به جای مانده از وی نشان میدهد که مسأله سعادت برای او یک مسأله مهم بوده است. در اندیشه رازی سعادت همان ... بیشتر
انرگیا و انتلخیا: نقدی بر ارسطو از منظر رویکرد منادولوژیک
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 63-85
چکیده
مقالهی حاضر کوششی است برای ارزیابی و نقادی نظریهی حرکت ارسطویی از منظر رویکرد منادولوژیک - رویکردی که میکوشد همه چیز را بدون دخالت معجزهآسای غیر، و صرفا با اتکا به درونزایی جوهر توضیح دهد. این ... بیشتر
نظریه مرحلهای و تحلیل بقا بر اساس نظریه مشابهت زمانی
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 87-105
چکیده
چهاربعدگرایی به عنوان یک هستیشناسی اشیای مادی بر این اعتقاد است که بقای اشیا در زمان، مشابه امتداد آنها در مکان است. یکی از نسخههای مهم این نظریه مشهور به نظریه مرحلهای، بر این باور است که اشیا ... بیشتر
بررسی کارکردهای فطرت در اندیشهی غزالی، در مقایسه با آثار ابن سینا
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 107-125
چکیده
غزالی در آثار مختلفش، ابراز میکند که هر انسانی بر فطرتی بینشان (الفطره الاصلیه) متولد میشود اما این والدین هستند که انسان را از فطرت نخستینش به آئین خاصی سوق میدهند. او فطرت را در معانی مختلف و با ... بیشتر
عینیت مفاهیم و داوریهای اخلاقی در دیدگاه فیلیپا فوت؛ فهمهای متفاوت از نظریه خیر طبیعی و مسائل پیش روی آن
دوره 16، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 127-150
چکیده
تبیین عینیت مفاهیم و داوریهای اخلاقی، از جمله مهمترین دغدغههای فیلیپا فوت در طول عمر فلسفهورزیاش بوده است و دیدگاه او در این باب در آثار متأخرش، به عنوان اثری مهم و تأثیرگذار شناخته میشود. فوت ... بیشتر
پژوهشی در بنیانهای فلسفی مفهوم هژمونی: لاکلاو، دریدا و امکانیبودن صورتبندیهای گفتمانی
دوره 16، شماره 1 ، تیر 1397، ، صفحه 1-16
چکیده
مفهوم «هژمونی» دارای بنیانهای فلسفی ـ نظری و ساحات معنایی متفاوتی است. این مفهوم را صرفاً و لزوماً نباید به شیوهای ادراک نمود که در راه ادراک آن به شیوههایی دیگر انسداد حاصل آید. در ادراک این ... بیشتر
زمینههای گذر به وجود به مثابه بنیان آگاهی در شلینگ
دوره 16، شماره 1 ، تیر 1397، ، صفحه 17-36
چکیده
تفکرات و جهت گیریهایفلسفی شلینگ در طول دوران حیاتش دستخوش تغییر و دگرگونی بسیاری قرار گرفت؛ اما به یک معنی میتوان اذعان داشت که همگی در چهارچوب یک طرح بنیادین قرار میگیرند، چرا که وجود یا این همانی ... بیشتر
زیستجهان و پارادوکس سوبژکتیویته
دوره 16، شماره 1 ، تیر 1397، ، صفحه 37-56