نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسنده

• عبدالرضا صفری

دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

این مقاله استوار بر روش توصیفی-تحلیلی بر نقش و کارکرد پدیدارشناختی شهود ذات نزد دکارت و هوسرل تمرکز دارد. طبق یافته‌های مقاله، علیرغم آنکه شهود فرآیند روش‌شناختی مشترک در پدیدارشناسی دکارت و هوسرل است، اما از حیث مؤلفه‌های کارگر در مقوله شهود تفاوت‌های آشکاری میان این دو وجود دارد. دکارت با ایجاد تمایز ضروری میان کنش‌های ذهنی شهود و قیاس، شهود را صرفاً واجد بداهت ذاتی بی‌واسطه و سزاوار اساس فلسفه یقینی می‌داند. دکارت به منظور فراتر بردن یقین حاصل از بداهت شهود بی‌واسطه به مقوله زمان و حافظه متوسل می‌شود. ولی از آنجا که حافظه فاقد ظرفیت تضمین بداهت شهود از «اکنون» به «گذشته» یا «آینده» است، به مفهوم خدا یا در حقیقت آموزه ورود الوهیت در تاریخ متوسل می‌شود تا استمرار فرازمانی بداهت بی‌واسطه شهود «من»را تضمین کند. با این همه نزد هوسرل، شهود در درجه اول به جنبه التفاتی بستگی دارد و بدون اساس و بنیادی که از سوی شهود داده شده، دست یافتن به اساس یقینی شناخت پدیداری امکان‌پذیر نیست. هوسرل با در پیش گرفتن رویکردی کاملاً نو می‌کوشد بداهت ذاتی شهود را برخلاف خواست دکارت نه از عقل الهی، بلکه از اگوی استعلایی یا موضوعیت نفسانی که شرط وجودی اعیان است، به دست آورد. بنابراین «خیال» را در مرکز شهود ذات می‌گذارد و با ورود مفاهیم نو، شهود را از رهگذر تعریف آن به منزله تصمیم و مسئولیت معرفت شناختی، انسجام ذات و استمرار اگوی فرازمان تکمیل می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• کارکرد پدیدارشناختی
• شهود
• ذات
• دکارت
• هوسرل

موضوعات

• فلسفه

عنوان مقاله [English]

A Comparing the Concept and Phenomenological Function of Intuition of Essence According to Descartes and Husserl

نویسنده [English]

• Abdolreza safari

Associate Professor, Department of Islamic philosophy and theology, Payame Noor University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

This article, based on a descriptive-analytical method, focuses on the phenomenological role and function of intuition of essence in Descartes and Husserl. Although the author introduces intuition as a common methodological process in the phenomenology of Descartes and Husserl, he observes clear differences between them in terms of the working components in the category of intuition. By making a necessary distinction between the mental actions of intuition and deduction, Descartes considers intuition to be merely the creator of immediate intrinsic self-evidence and worthy of the basis of the philosophy of certainty. In order to go beyond the certainty resulting from the self-evidence of immediate intuition, Descartes resorts to the categories of time and memory. But since memory lacks the capacity to guarantee the indisputability of intuition from the "present" to the "past" or "future", it resorts to the concept of God, or in fact, the doctrine of the entry of divinity into history, to guarantee the temporal continuity of the immediate indisputability of the intuition of the "I". However, for Husserl, intuition depends primarily on the intentional aspect, and without the basis and foundation provided by intuition, it is not possible to achieve a certain basis for phenomenal knowledge. By adopting a completely new approach, Husserl tries to obtain the intrinsic indisputability of intuition, contrary to Descartes' wish, not from the divine intellect, but from the transcendental ego or subjective objectivity, which is the existential condition of objects. Therefore, he places "imagination" at the center of the intuition of essence, and by introducing new concepts, he completes intuition by defining it as an epistemological decision and responsibility, the coherence of essence, and the continuity of the ego of transcendence.

کلیدواژه‌ها [English]

• Phenomenological function
• Intuition
• Descartes
• Husserl
• Intuition of essence