نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

• ژاله امینی ¹
• ارسلان آقاخانی ²

¹ کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز،ایران.

² استادیار گروه هنرهای تجسمی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

امانوئل کانت در سنجش خردناب با تحدید عقل نظری،شناخت ذهنی ازجهان راحاصل مساهمت فعالانۀ تجربه ومفاهیم دانسته وبه عبارتی هر پدیداری را محصول چنین سازوکاری درذهن فاعل شناسا تبیین می‌کند.درسه‌گانه انتقادی،کانت درنقدسوم است که به داوری زیبا وحکم دربارۀ آن می‌پردازد.یکی از اهداف وی در تقریر نقد سوم تحقق کلیت و اعتبار همگانی چنین حکمی در عین سوبژکتیو بودن آن است.بازنگری تبیین کانت در باب حکم ذوقی،امکان جدیدی درسنجش زیباشناسی فلسفی فناوری‌های عصر حاضر فراهم می‌آورد.هوش‌مصنوعی یکی از برجسته‌ترین و اثرگذارترین نتایج فناوری نوین است که با بهره‌گیری ازسازه‌ها ومعماری‌های گوناگون درحال شبیه‌‌سازی و فراروی ازتوانایی‌های شناختی انسان دربیشتر حوزه‌ها هست.لیکن درافق معاصر و با فرارفتن و تغییر افق‌های پیشین معرفت‌شناسی،لزوم بازاندیشی زمینه‌ی‌های فلسفی براساس همان بنیادهایی که ذهن انسان در کارکرد خود بر آن‌ها مبتنی است،زمینۀ پرسش‌های فلسفی درباب اشتراکاتش با این هوش نوبنیاد را مهیا می‌سازد.بالاخص بازسنجی مطابقت سازوکار داوری ذهن انسان دربارۀ احکام صادره از سوی آن بیش از پیش مطرح می‌شود.از این رو پژوهش حاضر می‌کوشد درجهت بازکاوی عملکرد قوای ذهن انسانی و سیستم‌های هوش‌مصنوعی در صدور حکم زیبا بر مبنای افق کانتی و بررسی شاخصه‌های این فناوری جدید گام بردارد و با تبیین عملکردهوش‌مصنوعی درمواجهه با زیبا بربنیاددستگاه فکری کانت که همچنان یکی از زیرساخت‌های معرفتی انسان معاصر و پس از آن است، به تحلیل و تطبیق عملکردهای منطقی زیباشناختی درعصرجدید ‌بپردازد. بنابراین این تحقیق هم‌سنجی مفهومی ادراک زیبایی در سامانه‌های هوش مصنوعی و ساختار حکم تأملی زیباشناسی در نظام داوری ذوقی کانت و منافات احتمالی این دو حوزه را مورد استدلال قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• زیباشناسی کانت
• هوش‌ مصنوعی
• داوری ذوقی
• داوری زیباشناسی
• حکم تأملی

موضوعات

• فلسفه

عنوان مقاله [English]

The Argument for the Incompatibility of the Perception of Beauty in Artificial Intelligence with Kant's Reflective Judgment

نویسندگان [English]

• Zhaleh Amini ¹
• Arsalan Aghakhani ²

¹ Master of Art Research, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran

² Assistant Professor, Department of Visual Arts, Faculty of Visual Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran.

چکیده [English]

امانوئل کانت در سنجش خردناب با تحدید عقل نظری،شناخت ذهنی ازجهان راحاصل مساهمت فعالانۀ تجربه ومفاهیم دانسته وبه عبارتی هر پدیداری را محصول چنین سازوکاری درذهن فاعل شناسا تبیین می‌کند.درسه‌گانه انتقادی،کانت درنقدسوم است که به داوری زیبا وحکم دربارۀ آن می‌پردازد.یکی از اهداف وی در تقریر نقد سوم تحقق کلیت و اعتبار همگانی چنین حکمی در عین سوبژکتیو بودن آن است.بازنگری تبیین کانت در باب حکم ذوقی،امکان جدیدی درسنجش زیباشناسی فلسفی فناوری‌های عصر حاضر فراهم می‌آورد.هوش‌مصنوعی یکی از برجسته‌ترین و اثرگذارترین نتایج فناوری نوین است که با بهره‌گیری ازسازه‌ها ومعماری‌های گوناگون درحال شبیه‌‌سازی و فراروی ازتوانایی‌های شناختی انسان دربیشتر حوزه‌ها هست.لیکن درافق معاصر و با فرارفتن و تغییر افق‌های پیشین معرفت‌شناسی،لزوم بازاندیشی زمینه‌ی‌های فلسفی براساس همان بنیادهایی که ذهن انسان در کارکرد خود بر آن‌ها مبتنی است،زمینۀ پرسش‌های فلسفی درباب اشتراکاتش با این هوش نوبنیاد را مهیا می‌سازد.بالاخص بازسنجی مطابقت سازوکار داوری ذهن انسان دربارۀ احکام صادره از سوی آن بیش از پیش مطرح می‌شود.از این رو پژوهش حاضر می‌کوشد درجهت بازکاوی عملکرد قوای ذهن انسانی و سیستم‌های هوش‌مصنوعی در صدور حکم زیبا بر مبنای افق کانتی و بررسی شاخصه‌های این فناوری جدید گام بردارد و با تبیین عملکردهوش‌مصنوعی درمواجهه با زیبا بربنیاددستگاه فکری کانت که همچنان یکی از زیرساخت‌های معرفتی انسان معاصر و پس از آن است، به تحلیل و تطبیق عملکردهای منطقی زیباشناختی درعصرجدید ‌بپردازد. بنابراین این تحقیق هم‌سنجی مفهومی ادراک زیبایی در سامانه‌های هوش مصنوعی و ساختار حکم تأملی زیباشناسی در نظام داوری ذوقی کانت و منافات احتمالی این دو حوزه را مورد استدلال قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها [English]

• Kantian Aesthetics
• Artificial Intelligence (AI)
• Judgment of Taste
• aesthetic judgment
• Reflective Judgment