نسبت میان فلسفه و سینما؛ پژوهشی بر اساس فلسفۀ سینماییِ ژیل دلوز

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفۀ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و دانشجوی دکتری فلسفۀ دانشگاه باری (آلدو مورو) ایتالیا

2 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

چکیده

ژیل دلوز (Gilles Deleuze)، فیلسوف برجستۀ پست‌مدرن، در دو اثر سینماییِ خود، سینما 1: تصویر-حرکت و سینما 2: تصویر-زمان، روایت ژرف و منحصربه‌فردی از نسبت میان فلسفه و سینما ارائه می‌کند، که به نظر می‌رسد از نظریۀ فیلم متعارف فراتر می‌رود. همین ایدۀ پیوند درونی میان تصویر و واقعیت، یا سینما و هستی‌شناسیِ تصویر است که میان دیدگاه‌های او و رویکردهای متعارف نظری-سینمایی فاصلۀ زیادی ایجاد می‌کند. تصادفی نیست که فلسفۀ او با اولویت وانمایی و تصویر در پروژه‌ای به نام «افلاطون‌گرایی وارونه» آغاز می‌شود. در این مقاله، با ترسیم تفکر سینمایی دلوز، اهمیت خاص آن را در جریان نقد فیلم و حتی در تفکر فلسفی نشان می‌دهیم، و به تحلیل این مسئله می‌پردازیم که دلوز چگونه سینما را شکلی از فلسفه‌ورزی (و بالعکس) تلقی می‌کند و چگونه این دو حوزه می‌توانند مرزهای یکدیگر را تغییر داده، بسط دهند؛ در عین حال، در این پژوهش می‌کوشیم قوت‌ها و محدودیت‌های رویکرد او را از منظر نوعی نخبه‌گرایی که در کتاب‌های او دیده می‌شود، بررسی ­کنیم. فهم تفکر سینمایی دلوز به ما اجازه می‌دهد که در مضامین سفت و سخت تفکر سنتی بازاندیشی کنیم و حتی پویایی متقابل و پیوند تفکر با پدیده‌های مدرنی مانند سینما را به عنوان زمینه‌ای که با حرکت، زمان و تصویر کار می‌کند، تشخیص دهیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relation between Philosophy and Cinema A Research based on Gilles Deleuze’s Cinematic Philosophy

نویسندگان [English]

  • Mehrdad Parsa Khanqah 1
  • Ali Fath Taheri 2
1 M.A in Philosophy, Imam Khomeini International Philosophy and PhD Student in Philosophy, University of Bari (Aldo Moro), Italy
2 Associate Professor in Philosophy, Imam Khomeini International University
چکیده [English]

Gilles Deleuze, the great postmodern philosopher, in his cinematic works, Cinema 1: movement-image and Cinema 2: time-image, provides a profound and unique narrative of the relation between philosophy and cinema, which seems to go beyond the usual theory of film. It is the very idea of a connection between image and reality, or cinema and ontology of the image, which makes a huge distance between his views on the cinematic and conventional theoretical-cinematic approaches. In this paper, by depicting Deleuze’s cinematic thinking, we will show its special significance in the film critique field and even in the philosophical thought. It is not by accident that his philosophy begins with the priority of simulacrum and image in a project called ‘overturning Platonism’. We consider how Deleuze regards cinema as a form of philosophizing (and vice versa) and how they can change or expand the boundaries of each other; at the same time, we examine the powers and limitations of this approach, in terms of some sort of elitism which we can find in his books. Understanding Deleuze’s cinematic thought allows us to rethink the constantly consolidated themes of traditional philosophy and even to recognize the mutual dynamism and linkage of thought with modern phenomena such as cinema, as a special field which works with movement, time and image.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Movement-Image
  • Time-Image
  • Ontology of Image
  • Gilles Deleuze
  • Philosophy of Cinema
روپرت رید و جری گودایناف (1391)، فیلم به‌مثابۀ فلسفه: مقالاتی در سینما پس از ویتگنشتاین و کاول، گروه مترجمان، ویراستار ترجمه مهرداد پارسا، تهران، رخداد نو.
یزدانجو، پیام (1383)،  اکران اندیشه: فصل‌هایی در فلسفه‌ سینما، تهران، مرکز.
Bogue, Ronald. (2003), Deleuze on Cinema, Londonو Routledge.
Colebrook, Claire. (2002a), Gilles Deleuze, London and New York, Routledge.
ــــــــــــــــــ (2002b), Understanding Deleuze, London, Allen and Unwin.
Deleuze, Gilles. (1986), Cinema 1: the Movement-Image, Trans, Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam, London, The Athlon Press.
ــــــــــــــــــ (1989), Cinema 2: the Time-Image, Trans, Hugh Tomlinson and Robert Gatela, London, The Athlon Press.
ــــــــــــــــــ (1995), Negotiations, Trans, Martin Joughin, New York, Columbia University Press.
Heidegger, Martin. (1977), The Age of the World Picture, in The Question Concerning Technology and Other Essays, Trans, William Lovitt, New York and London, Garland Publishing.
Marrati, Paola. (2008), Gilles Deleuze: Cinema and Philosophy, Trans, Alisa Hartz, Baltimore, The Johns Hopkins University.
Menil, Alain. (1999), “The Time (s) of The Cinema”in An Introduction to Philosophy of Gilles Deleuze, Ed. by Jean Khalfa, London and New York, Continuum.
Mulhall, Stephen. (2002), On Film, London and New York, Routledge.
Mullarkey, John. (2011) “Film Can’t Philosophise (and Neither Can Philosophy): Introduction to a Non-Philosophy of Cinema” in New Takes in Film-Philosophy, Ed. by Havi Carel and Greg Tuck, London, Palgrave Macmillan.