جایگاه شهود در نظریۀ ادراک حسی پرایس

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفۀ دانشگاه اصفهان

2 گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان

چکیده

دیدگاه پرایس در بحث ادراک حسی مبتنی بر داده‎های حسی و نظریۀ آشنایی راسل است. او بین معرفت به داده‌های حسی و پذیرش حسی تمایز می‌گذارد. از نگاه او، باور به جهان خارج در طی این دو مرحله صورت می‌گیرد. داده‌های حسی حالات ذهنی هستند که موضوع شهود مستقیم و خطاناپذیر هستند و پذیرش حسی نیز نوعی عمل شبه ‌شهودی است. دیدگاه پرایس نمونه‌ای از «نظریۀ توجیه در بادی امر» در مبناگرایی درون‌گرایانه است که با دیدگاه معرفت‌شناسانی مانند چیزم، پالک و بونجور قابل مقایسه است. بسیاری از منتقدان، چنین دیدگاهی را خوش‎بینانه و نمونه‌ای از مبناگرایی جزم‌‌اندیش معرفی می‌کنند که مبتنی بر یک پیش‌فرض صرف، در باور به جهان خارج است. با این حال، چیزم با تکیه بر مفهوم «خود نمایانگری» دیدگاه او را اصلاح و تعدیل می‌کند. بونجور نیز با توجه به مسئلة انفعال در ادراک حسی و با تکیه بر استدلال بهترین تبیین، مبنایی برای دفاع از معرفت به جهان خارج فراهم می‌کند. حاصل این دفاعیات، نشان از لزوم توجه به معرفتی متفاوت از معرفت گزاره‌ای، یعنی معرفت حضوری و نقش استدلال عقلی در باور به جهان خارج است. این توجه، به این شکل است که حقیقت معرفت، مشتمل بر جنبة حکایتگری از معلوم خودش است و با توجه به این جنبه، در صورت فرض سلامت حواس، آشکارشدن پدیدار حسی گواهی ابتدایی بر واقعیت خارجی است که از آن حکایت می‎کند و استدلال، بهترین تبیین دلیلی است که با کمک آن، این گواه در بادی امر، تبدیل به دلیل مناسب برای باور به جهان خارج می‌شود.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Place of Intuition in Pcrie's Theory of Sensory Perception

نویسندگان [English]

  • Mohsen Ebrahimi 1
  • Reza Sadeqi 2
1 PhD Student in Philosophy, University of Isfahan
2 Associate Professor in Philosophy, University of Isfahan
چکیده [English]

Price's theory of sensory perception is based on sensory data and Russell's theory of knowledge by acquaintance. Price separates between knowledge of sense-date and perceptual acceptance. In his view, belief in the external world takes place during these two stages. Sense data are mantel states that are subject to direct intuition and are infallible and perceptual acceptance also is a pseudo-intuitive act. Price's theory is an example of the “prima facie justification” theory in internalist foundationalism that is comparable with the view of Chisholm and Pollack and BonJour. Many critics believe that this theory is very optimistic and an example of dogmatic foundationalism that accept external world as mere assumption. However, Chisholm tries to revises this view by relying on concept of “self-presenting”. BonJour too by reliance on passivity in sensory perception and best explanation argument provides a base for knowledge of the external world. The result of these defenses shows the necessity of attention to different knowledge from propositional knowledge i.e. knowledge by presence and rational argument in believing to the external world. The main point is that the nature of knowledge consists of showing its object and this showing is prima facie evidence for the external reality that appeared to us in assuming the health of the senses and by best explanation argument this prima facie evidence becomes a good reason for believing to the external world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Price
  • perception
  • intuition
  • Prima Facie Justification
  • Perceptual Acceptance
  • Knowledge to External World
بونجور، لورنس و همکاران (1387)، بازگشت به مبناگرایی سنتی، ترجمة رضا صادقی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
حائری یزدی، مهدی (1385)، فلسفة تحلیلی و نظریة شناخت در فلسفة اسلامی، تهران، نشر علم.
راسل، برتراند (1367)، مسائل فلسفی، ترجمة منوچهر بزرگمهر، تهران، خوارزمی.
لرر، کیث (1396)، نظریة معرفت، ترجمة مهدی عبداللهی، تهران، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
ملاصدرا (1371)، التصور و التصدیق، قم، بیدار.
_______ (1981)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة، سوم‏، بیروت‏، دار احیاء التراث العربی‏
Alston, William P  (1993), The Reliability of Sense Perception, New York, and London, Cornell University.
Audi, Robert (1993), The Structure of Justification, Cambridge, Cambridge University.
BonJour, Laurence (2010), Epistemology Classic Problems and Contemporary Responses Second Edition, New York, The Rowman & Littlefield.
Chisholm, Roderick (1982), The Foundations of Knowing, Minneapolis,University of Minnesota Press
_______(1989), Thoery of knowledge Third Edition,  the United States of America, Prentice-Hall Inc,
Foley, Richard (2010), A Companion to Epistemology, Singapore, Blackwell.
Fumerton, Richard (1966), Metaphysical and Epistemological Problems of Perception, University of Nebraska Press Lincoln and London.
Hume, David (1990), Treatise of Human Nature, ed. L. A. Selby-Bigge, 2nd edn, Oxford, Oxford University.
Huemer, Michael (2001), Skepticism and the Veil of Perception, Maryland, The Rowman & Littlefield Publishing Group, Inc.
Lewis, C. I, (1946). An Analysis of Knowledge and Valuation, Chicago, The Open Cout Publishing Company
Pollock, John (1974), Knowledge and Justification, Press, Princeton University Press
 ــــــــــــ (1996), Contemporary Theories of Knowledge, Second Edition,  the United States of America, Rowman & Littlefield Publishers.
Price, H.H (1961), Perception, Methune & Co. Ltd.
ــــــــــــ (1953), Thinking and Experience, Cambridge, Harvard University.
ــــــــــــ (1969), Belief , London, George Allen & Unwin.
ــــــــــــ (1940), Hume's Theory of the External World, Oxford, Clarendon
Press, Humphrey Milford.
Reid, Thomas (1895), Essays on the Active Powers of Man from The Works of ThomasReid, D.D. Sir William Hamilton, ed. Edinburgh, James T.
Ross, Jacob Joshua (1970), The Appeal to the Given: A Study in Epistemology, Toronto, Methuen, journals,Cambridge.