معنای «علقه» و نسبت آن با امر زیبا نزد کانت

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفۀ هنر واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه فلسفۀ دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه فلسفۀ واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

ایمانوئل کانت در نقد نیروی حکم عملکرد منطقی حکم ذوقی را بر حسب مؤلفه‌های کیفیّت، کمیّت، نسبت و جهت صورت‌بندی کرده است. وی در تبیین کیفیّت حکم ذوقی، خرسندی و ناخرسندیِ بی‌علقه را متعلق قوۀ ذوق معرفی می‌کند و از این حیث امر زیبا و حکم مربوط به آن را از خوشایندی علقه‌مند حاصل از مطبوع و خیر متمایز می‌سازد. با وجود اینکه کانت معنای علقه را در حوزۀ نقد عملی تبیین کرده است، لیکن در نقد سوم، علقه را «خرسندی از وجود متعلق» تعریف می‌نماید. چنین تعریفی هرگونه امکان ارتباط خرسندی حاصل از امر زیبا با قوۀ میل را نفی می‌کند. با این حال، وی در بندهای 41 و 42 نقد سوم، امکان «علقۀ تجربی و ذهنی به امر زیبا» را مطرح می‌سازد. تمایل به تکرار مواجهه با امر هنری و نیز زیبایی طبیعت از سویی، و احساس خرسندی بی‌علقه نسبت به وجود متعلق از سوی دیگر، تناقضی ظاهری در نسبت علقه با امر زیبا پدید می‌آورد. پژوهش پیش رو در نظر دارد با تشریح معنای علقه و توجه به فرآیند داوری حکم ذوقی، پیچیدگی احتمالی در قرائت تعریف کانت از «علقه» و امکان پیوند آن با امر زیبا در زیباشناسی وی را رفع کند یا دست‌کم روشن‌تر سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Meaning of “Interest” and its Ratio with the Beautiful According to Kant's View

نویسندگان [English]

  • Arsalan Aghakhani 1
  • MohammadReza Hosseini Beheshti 2
  • Shamsolmolouk Mostafavi 3
1 PhD student in Philosophy of Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor in Philosophy, University of Tehran
3 Associate Professor in Philosophy, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Immanuel Kant in Critique of the Power of Judgment has formulated logical function of the judgment of taste according to moments of quality, quantity, relation and modality. In explaining the quality of the judgment of taste, he introduces disinterested satisfaction and dissatisfaction as the object of the faculy of taste, and in this respect distinguishes the beautiful and its related judgment from the interested pleasure of the agreeable and the good. Despite the fact that Kant has explained the meaning of the interest in the field of practical criticism, he defines the interest as a satisfaction with “the existence of an object” in third critique. Such a definition denies any possibility of connection between satisfaction with the beautiful and faculty of desire. However, in §41 and §42 of third critique, he discusses the Possibility of “an empirical and intellectual interest in the beautiful”. The inclination to repeat the encounter with the artistic matter as well as the beauty of nature on the one hand and the feeling of disinterested satisfaction with the existence of the object on the other hand, creates an apparent contradiction in the relationship between interest and the beautiful. The present essay intends to eliminate or at least reveal the probable complexity of reading Kant's definition about interest and possibility of linking it with the beautiful in his aesthetics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aesthetics
  • Kant
  • Beautiful
  • Quality
  • Interest
  • Faculty of Desire
  • Judgment of Taste
Alison, Henry (2001), Kant's Theory of Taste: A Reading of the Critique of Aesthetic Judgment, New York, Cambridge university.
Berys N. Gaut & Dominic Lopes (2005), the Routledge Companion to Aesthetics, 2nd edition, New York, Routledge Taylor & Francis Group.
Guyer, Paul (1992), “Disinterestedness and desire in Kant’s Aesthetics, Critical Assessments, Vol 4, 232-248.
Kant, Immanuel (2002), Critique of Judgement, translated by Paul Guyer, New York, Cambridge university, (CJ).
ــــــــــــــــ (2015), Critique of Practical Reason, translated by Mary Gregor, , London, Cambridge university, (CPrR).
ــــــــــــــــ (2015), Critique of Pure Reason, translated by Mary Gregor, , London, Cambridge university, (CPR).
ــــــــــــــــ (1987), Groundwork for the metaphysics of morals. translated by Allen W. Wood. London, Yale University, (GW).
ــــــــــــــــ (1991), Kritik der Urteilskraft, Leipzig, Reclam.
ــــــــــــــــ (2004) Prolegomena to Any Future Metaphysics That Will Be Able to Come Forward as Science translated by Gary Hatfield New York Cambridge university. Prol
Wenzel, Christian Helmut (2005), An Introduction to Kant’s Aesthetics: Core Concepts and Problems, Oxford, Blackwell Publishing.
Wilson, Daniel, (2013), “The Key to the Critique of Taste: Interpreting §9 of Kant’s Critique of Judgment, Parrhesia, 18, 125-138.