تکثرگرایی علمی ساندرا هاردینگ و ناسازگاری‌های آن

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختۀ دکترای فلسفۀ علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

سه جریان اصلی در فلسفۀ علم فمینیستی وجود دارد: تجربه‌گرایی فمینیستی، نظریۀ موقعیت‌مندی معرفت، و معرفت‌شناسی پست‌مدرن. ساندرا هاردینگ فیلسوف علم فمینیست، تلاش می‌کند نظریۀ موقعیت‌مندی معرفت را به طریقی تفسیر کند که نسبت به انتقادات پست‌مدرن ایمن باشد. این گرایش هاردینگ در دیدگاه او دربارۀ تکثرگرایی علمی نیز دیده می‌شود. از آراء هاردینگ در دفاع از تکثرگرایی علمی می‌توان دو استدلال متمایز استخراج کرد: استدلال اول بر مبنای مفهوم «عینیت قوی»، و استدلال دوم در دفاع از «جهانی از علم ها». استدلال مبتنی بر عینیت قوی برگرفته از نظریۀ موقعیت‌مندی معرفت است که طبق آن منظر گروه‌های حاشیه‌ای واقعیات جهان را با تحریف کمتری بازنمایی می‌کنند. از طرف دیگر استدلال به نفع جهانی از علم‌ها متأثر از گرایش‌های پست‌مدرن هاردینگ، و مبتنی بر فرض رابطۀ قوام‌بخشی متقابل جامعه و علم است. اگرچه هاردینگ هر دو استدلال را به نفع تکثرگرایی علمی به کار می‌برد، اما این دو استدلال به دو نوع متفاوت از تکثرگرایی علمی منتهی می‌شوند. این دوگانگی محصول تعارض‌های موجود میان نظریۀ موقعیت‌مندی معرفت و معرفت‌شناسی پست‌مدرن است. در مقالۀ زیر مواضع تناقض‌آمیز تکثرگرایی علمی هاردینگ دربارۀ دو مسئلۀ «واقع‌گرایی و ناواقع‌گرایی علمی»، و الگوی «تعاملات اجتماعی در جامعۀ علمی» بررسی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sandra Harding’s Scientific Pluralism and Its Inconsistencies

نویسنده [English]

  • Zahra Zargar
PhD graduate Philosophy of Science and Technology, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

There are three mainstreams in feminist philosophy of science: feminist empiricism, feminist standpoint theory, and feminist postmodern epistemology. Sandra Harding as a feminist philosopher of science aims to integrate standpoint theory with postmodern tendencies. This tendency is apparent in her account about scientific pluralism. One can recognize two distinct routes in Harding’s arguments for scientific pluralism. First; she argues for some kind of scientific pluralism which is based on the concept of "strong objectivity" and second; she establishes an argument in favor of a "world of sciences" which reflects post-modern concerns. The strong objectivity argument relies on standpoint theory of knowledge. It assumed that the perspectives of marginal groups can produce less distorted accounts about nature and social relations. On the other hand, the concept of the world of sciences is affected by Harding’s postmodern tendencies; according to which there is a co-constitutive relation between science and society. Harding applies both approaches in favor of scientific pluralism, but these two arguments lead to two different types of scientific pluralism. This disparity is the result of the conflicts between standpoint theory of knowledge and postmodern epistemology. In the following paper non-coherent implications of Harding’s scientific pluralism is discussed in two cases: the problem of “Realism/Anti-Realism” and the style of “social interactions in scientific community”.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Feminist Philosophy of Science
  • Scientific Pluralism
  • Standpoint Theory of Knowledge
  • Postmodern Epistemology
  • objectivity
Carnap, Rudolf (1934), The Unity of Science, Translator: M.Black, Bristol England, Thoemmes.
Collins, H. Patricia (1986), “Learning from the Outsider Within: The Sociological Significance of Black Feminist Thought”, Social Problems. Vol. 33, No. 6, p. S14-S32.
Douglas, Heather (2004), “The Irreducible Complexity of Objectivity”, Synthes, 138 (2204), p. 453–473.
Flax, Jane (1990), “Postmodernism and Gender Relations in Feminist Theory”. in Postmodernism/Feminism, Ed. Linda Nicholson, New York, Routledge
Haraway, Donna (1988), “Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and The Privilege of Partial Perspective”, Feminist Studies, Vol.14, No.3, p. 575-599.
Harding, Sandra (1986), The Science Question in Feminism, New York, Cornell University.
ـــــــــــــــــ (1991), Whose Science Whose Knowledge Thinking from Women’s Lives, New York, Cornell University.
ـــــــــــــــــ (2003), “Representing Reality: The Critical Realism Project”, Feminist Economics, Vol.9, No.1, p.151-159
ـــــــــــــــــ (2015), Objectivity and Diversity: Another Logic of Scientific Research. Chicago and London,The University of Chicago.
Hartsock, Nancy (1988), “The Feminist Standpoint: Developing the Ground for a Specifically Feminist Historical Materialism”, in Feminism and Methodology, Editor: Sandra Harding, Bloomington USA, Indiana University Press, p. 157-180.
Intemman, Katrin (2010), “25 Years of Feminist Empiricism and Standpoint Theory: Where Are We Now?”, Hypatia,Vol. 25,  No. 4, p. 778-796.
Kellert, Stephan, Longino Helen, Waters Kenneth (2006), Scientific Pluralism, Minneapolis London, University of Minnesota
Kitcher, Philip (2001), Science Truth and Democrasy, Oxford, Oxford University Press
Lawson, Tony (2003), “Ontology and Feminist Theorizing”, Feminist Economics, Vol.9, No.1 , p.119-150.
Longino, Helen (1996), “Contextual Empiricism”, in Feminism, Science and Philosophy of Science, Editors: L.Nelson and J.Nelson, Dordrecht/Boston/London, Kluwer Academic, p. 39-58.
Nelson, L (1996), “Empiricism without Dogmas”, in Feminism, Science and Philosophy of Science, Editors: L.Nelson and J.Nelson, Dordrecht/Boston/London, Kluwer Academic, p. 95-120.
Smith, Dorothy (1988), “Women’s Perspective as a Radical Critique of Sociology”, in Feminism and Methodology, Editor: Sandra Harding, Bloomington USA, Indiana University, p. 84-96.
Van Bouwel, Jeroen (2015), “Toward Democratic Models of Science: Exploring the Case of Scientific Pluralism”, Perspectives on Science, Vol.23, No.2 , p.149-172.
Wylie, Alison (2003), “Why Standpoint Matters?”, In Science and Other Cultures: Issues in Philosophies of Science and Technology, Editor: Robert Figueroa and Sandra Harding, New York, Routledge, p. 24-48.