نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه پیام نور ایران

10.22059/jop.2023.349980.1006751

چکیده

«عقل فعال» در فلسفۀ ابن باجه در معرفت‌شناسی، اخلاق و سعادت انسان اهمیت دارد. ازاینرو مبحث «عقل فعال» از جهات مختلف مورد بحث است. «حقیقت عقل فعال» در جایگاه معرفتی و وجودی، صرف‌ نظر از اهمیت آن برای غایت و سعادت انسان، مسئلۀ حاضر در این نوشتار است. پرسش این است عقل فعال چه جایگاهی وجودی و معرفتی در نظریۀ عقل ابن‌باجه دارد آیا در فرد انسانی و مربوط به نفس است یا در عالم بالا و امری جدای از انسان است؟ واحد است یا متکثر؟ ابن‌باجه جایگاه معرفتی افاضه‌ کنندۀ علم و صور به عقول انسان و صور خیالی به حیوان برای عقل فعال قائل است و از حیث جایگاه وجودی عقل فعال نیز سخن او مشتت است و دربارۀ واحد یا کثیر بودن عقل در مراتب مختلف عقل، بنابر معقولات آن عقل و نسبتی که با هیولا دارد سخن می‌ گوید و عقل مستفاد و عقل فعال را از هرجهت واحد می‌داند. براین اساس برای بررسی این مسئله و پاسخ به پرسش‌ های مطرح شده ابتدا نفس ناطقه را تبیین می‌ کنیم سپس به مراتب عقل و چیستی عقل فعال در ابن‌باجه پرداخته و درآخر هم به تحلیل و بررسی مطالب گفته‌ شده می‌ پردازیم. مقاله با روش توصیفی- تحلیلی نگارش شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Whatness "Active Intellect" in Ibn Bajjah's Theory of Intellect

نویسنده [English]

  • hasan abasi hossein abadi

Associated Professor of Department of Islamic Philosophy and Theosophy in payame noor University

چکیده [English]

"Active Intellect" in Ibn Bajjah's Philosophy is important in epistemology, ethics and human happiness. Therefore, the topic of "active intellect" is discussed in different ways. "Truth of active reason" in the epistemological and existential position, regardless of its importance for the purpose and happiness of man, is the present issue of this article. the question is, what is the existential and epistemological place of active intellect in Ibn Bajjah's theory of intellect. Is it in the human person and related to the soul, or is it in the higher world and something separate from humans? Is it one or plural? Ibn Bajjah assign to the active intellect has the epistemological position of imparting knowledge and forms to the intellects of Human and imaginary images to animals, and in terms of the existential position of the active intellect, his words are mixed and he speaks about the unity or plurality of the intellect in different levels of the intellect, according to the rationality of that intellect and its relationship with the matter. It considers the useful intellect and the active intellect as one. Therefore, in order to investigate this issue and answer the questions raised, we first explain the Thinking Soul, then we discuss the levels of intellect and what is the active intellect in Ibn Bajjah. And finally, we will analyze and review the said content. The article is written with a descriptive-analytical method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • active intellect
  • Ibn Bajjah
  • Thinking Soul
  • levels of intellect
  • Man