نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فلسفه، حکمت و منطق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 گروه حکمت ، فلسفه و منطق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

10.22059/jop.2023.353592.1006767

چکیده

از منظر ابن سینا، قوه واهمه یکی از مهم ترین مبادی عمل است. این قوه مبدأ ادراکی عمل است. ادراک پیشین عمل، به کارگیری متصرفه برای تصور عمل، تحریک شوق شهوی و غضبی از طریق ادراک جزئی و تصوری نفع و ضرر، یاری رسانی به عقل عملی، پدید آوردن برخی از کیفیات نفسانی مانند ترس یا آرزو و تولید گزاره های کاذب از جمله کارکردهای این قوه است. این قوه برای کارکرد خود به همراهی سایر قوای ادراکی نیازمند است. واهمه انسان به دلیل همراهی با عقل، به کارکرد دیگری مانند اذعانات جزمی و ساخت برخی از گزاره های کلی دست یافته است. تشابه، تجربه، نیاز قوا و الهامات رحمانی الهی از جمله راه هایی است که از آن طریق، واهمه بدون کمک عقل به ادراکات خود دست می یابد. واهمه در اکثر موارد، بدون تصدیق و بلکه با ادراک تصوری نفع و ضرر را ادراک می کند. تصریحات ابن سینا درباره گزاره های مخیله و انفعال نفس از تخیلات بدون تصدیق این مدعا را اثبات می کند. علی رغم ابعاد مختلف اندیشه ابن سینا درباره وهم و جایگاه آن در عمل، اندیشه او دارای تعارضات و ابهاماتی می باشد مانند استناد ادراک کلی به وهم در برخی موارد و عدم امکان تبیین بعضی کارکردهای وهم بدون ادراک کلیات

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Ibn Sina on The Role of The Estimative Faculty in Action

نویسندگان [English]

  • saeed hassanzadeh 1
  • mohammad saeedimehr 2
  • Reza Akbari 3

1 Department of philosophy and logic. Faculty of Humanities. Tarbiat Modares university. Tehran. Iran

2 Department of Philosophy and Logic. Faculty of humainties. TarbiatModares University. Tehran. Iran

3 Department of islamic philosophy and theology. Imam Sadiq university. Tehran. Iran

چکیده [English]

The Estimation is one of the most important Cognitive Principles of the action. Ibn Sina introduced this faculty as the principle of most human and animal actions.The main function of this faculty is the perception of non-sensible intention such as friendship and enmity, as well as the judgment about sensible forms when the sensory perception is absent, such as the judgment of the sweetness of a yellow liquid similar to honey. This faculty is material and is located in the brain. The perception of action, the use of composite imagination for action, the emergence of desire through the perception of profit and harm, and helping practical intellect are among the functions of this faculty in action. Due to the association with intellect, human estimation has achieved another function such as dogmatic acknowledgments and making some general propositions. Similarity, experience, needs of other faculties and inspirations of God's mercy are among the ways through which estimation reaches its perceptions without the help of intellect. In most cases, estimation perceives benefits and harms without acknowledgment but with imaginary perception such as sensory perception. As we see the grass as green without any belief and confirmation, the estimation of a sheep finds the wolf's enmity harmful without belief or acknowledgment. The evidence of the last claim, other discussions about and the ambiguities of Ibn Sina's thought have been discussed in this article.

کلیدواژه‌ها [English]

  • estimation
  • estimative faculty
  • action
  • Aviccena
  • Ibn SIna