نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسنده

• احمد رجبی

استادیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

در این نوشتار می‌کوشم نشان دهم که برساختِ خدا در اندیشه هایدگر به چه معناست، چه نسبتی با ساختارِ هستی‌شناسیِ بنیادین دارد، از چه جهت، با توجه به مدعای اصلیِ هایدگر در نقدِ متافیزیک به مثابه هستی‌خداشناسی، به شکست و نقضِ غرض می‌انجامد و گشتِ فکریِ او را ضروری و توجیه‌پذیر می‌سازد. پژوهش در سه گام پیش می‌رود: نخست، تفسیرِ نقدِ هایدگر به برساختِ متافیزیکیِ خدا به مثابه حضور تام، چنانکه ذیل آن، ساختارِ خودارجاع و رفلکتیوِ حضور، همانی وجود و عقل را به یکسانیِ این دو تحویل می‌برد. بدین معنا که به جای گشودگیِ متقابلِ وجود و عقل به یکدیگر، به منزله آشکارگی و آشکارسازی، وجود، همان خودروی‌آوری و خودارجاعیِ عقل فهمیده می‌شود. دوم، تفسیر برساختِ خدا بر پایه زمانمندی، چنانکه ذیلِ تلقیِ هایدگرِ پیش ازگشت از جایگاه زمانمندی به مثابه روشنگاه و خاستگاه هستی‌شناسی طرح شده است. هایدگر با قائل شدن به همانیِ اگزیستانسیال در وحدتِ ساختاریِ اگزیستانسِ دازاین به مثابه زمانمندی، خود را همچنان گرفتار الگوی رفلکتیوِ حضورِ محض می‌سازد و به همین رو، برساختِ خدا برای او، اعتبار و معنایی منحصر در قلمروِ ایمان دارد و نه فلسفه. در بخش سوم، وجه شکستِ همانیِ اگزیستانسیال و ضرورتِ فرارویِ هایدگرِ پساگشت از خاستگاه دانستنِ زمانمندی به سوی تقدمِ روشنگاه بر دازاین و تحول در فهم او از الوهیت تبیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• برساخت
• همانی اگزیستانسیال
• هستی‌خداشناسی
• حضور
• روشنگاه
• زمانمندی
• دازاین

موضوعات

• فلسفه

عنوان مقاله [English]

The Construct of God and Existential Sameness An Interpretation of the Status of the Divine in Fundamental Ontology and the Necessity of Heidegger’s Turn

نویسنده [English]

• Ahmad Rajabi

Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

In this paper, I aim to demonstrate what the construct of God means in Heidegger’s thought, how it relates to the structure of fundamental ontology, and in what way—given Heidegger’s principal claim in his critique of metaphysics as onto-theology—it leads to failure and self-subversion, thereby rendering his philosophical "turn" both necessary and justifiable. The inquiry proceeds in three stages: first, an interpretation of Heidegger’s critique of the metaphysical construct of God as pure presence, under which the self-referential and reflective structure of presence reduces the sameness of Being and intellect to their equality. Second, an interpretation of the construct of God based on temporality, as developed in Heidegger’s pre-turn understanding of temporality as the Clearing (Lichtung) and origin of ontology. By positing existential sameness in the structural unity of Dasein’s existence as temporality, Heidegger remains entangled in the reflective model of pure presence. Thus, for him, the construct of God retains validity and meaning only within the realm of faith, not philosophy. The third part explores the failure of existential sameness and the necessity of Heidegger’s transcendence —after the turn— from temporality as the origin of ontology toward the precedence of the Clearing over Dasein, and the resulting transformation in his understanding of divinity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Construct
• existential Sameness
• Ontotheology
• Presence
• Clearing
• Temporality
• Dasein